Earnewâld - Op donderdagmiddag 17 november demonstreerden diverse organisaties voor natuur-, milieu- en duurzaamheidseducatie in Fryslân hoe ze meer bereiken door samen te werken. Zo sloot het eerder bekroonde project 'Takomst foar in unyk Lânskip' het seizoen af met de scholenstrijd om de Wâldpyk-bokaal, die gewonnen werd door OBS Casimir uit Kollumerland c.s. In het verlengde hiervan kreegen bestuurlijk Fryslân uitleg over het resultaat van het Akkoart fan Earnewâld. Door samen te werken met NME-centrum Mar en Klif, Heempark Heeg en de gemeenten Sudwest Fryslân, Gaasterlân-Sleat en Lemsterland en door te innoveren is een cofinanciering mogelijk geworden van het landelijke NME-programma (Agentschap NL). Met dit geld wordt het arrangement Groen Doen gefinancierd, een vernieuwende werkwijze voor natuur- en milieueducatie in Zuidwest-Friesland. Tegelijk wordt gezocht naar meer vormen van samenwerking in de provincie (provinciale NME-infrastructuur) en een stevige bestuurlijke verankering van NME bij de gemeenten. Het gehele arrangement heeft een waarde heeft van ruim 3 ton, waarvan het Rijk ruim een derde voor zijn rekening neemt.

Samenwerken sleutelwoord
Samenwerken is het sleutelwoord, zeker nu de budgetten voor NME, duurzaamheid en Buiten Leren onder druk staan door bezuinigingen. Daarmee komen ook nevendoelstellingen met betrekking tot gezondheid, obesitas, krimp, burgerparticipatie en jeugdbeleid in gevaar. De overheid kan en wil haar duurzame doelstellingen niet verwezenlijken zonder de inzet van burgers maatschappelijke organisaties en bedrijfsleven. Tegelijk dient ze hiervoor ook de voorwaarden te scheppen en moet ze soms de regie nemen. Een kwestie van geven en nemen.

Voor duurzame initiatieven en succesvolle uitvoering zijn educatie, communicatie en participatie van belang om de benodigde energie te generen. De initiatiefnemers van het Akkoart fan Earnewâld nodigen politici en bestuurders uit om samen te kijken hoe een effectieve coöperatie op het gebied van natuur-, milieu- en duurzaamheidseducatie kan bijdragen aan het provinciale en gemeentelijke beleid op de thema's energie, water, krimp, jeugd, landschap en groen. Hiervoor is een netwerk nodig waarin aanbieders van NME en duurzaamheidseducatie samenwerken met gemeenten en het onderwijsveld om deze basisbehoefte voor de toekomst te verankeren in beleid en budget. Hiertoe worden in 2012 de behoefte en mogelijkheden gepeild met als doel een gezamenlijk uitvoeringsplan.

Strijd om Wâldpyk-bokaal
In 2008 ontwikkelde Landschapsbeheer Friesland en NME-centrum De Klyster samen met de Agrarische Natuurvereniging NFW en IVN Consulentschap Fryslân een project om leerlingen meer te betrekken bij hun geboortestreek: Noardlike Fryske Wâlden. Dit succesvolle project Takomst foar in unyk Lânskip won in 2009 de Sulveren Skries van de Provinsje Fryslân. Het project heeft van de gemeenten en de provincie geld gekregen voor vier jaar. Het tweede jaar hiervan wordt nu met de uitreiking van de Wâldpykbokaal feestelijk afgerond. Dit maal op grotere schaal met de NME-centra en gemeenten Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel. Maar ook de scholen uit Dantumadiel en Kollumerland c.a. waren weer van de partij. In totaal waren meer dan 3500 leerlingen bij boeren in hun omgeving actief! Op 17 november strijden vier klassen uit vier gemeenten met hun wethouder om de Wâldpyk-bokaal, die op het eind door gedeputeerde Johannes Kramer wordt uitgereikt.

Akkoart fan Earnewâld
Landschapsbeheer Friesland, Consulentschap IVN Fryslân, Natuurmonumenten, It Fryske Gea, Staatsbosbeheer en de gezamenlijke NME steunpunten in Fryslân werken sinds 2009 samen om Friese basisschoolkinderen regelmatig actief te laten leren in natuur en landschap, door educatie, beleving, landschapsbeheer, sport en spelen. Daarmee willen ze bereiken dat alle kinderen in Fryslân tijdens hun schoolperiode tenminste 1 topervaring beleven in de natuur en het landschap bij hen in de omgeving.

Om dit te realiseren werd 18 september 2009 een intentieverklaring ondertekend: het Akkoart fan Earnewâld. De ondertekenaars verklaren zich samen te zullen inzetten voor het verbeteren van natuur-, milieu en duurzaamheidseducatie in Fryslân. Het akkoord is ondertekend door alle terreinbeheerders in Fryslân, Landschapsbeheer Friesland, het IVN, de NME centra, provincie Fryslân, 16 Friese gemeenten en 67 Friese basisscholen. Maar ook door De Friesland Zorgverzekeraar, PvdA Tweede-Kamerlid Lutz Jacobi en Gemeenten voor Duurzame Ontwikkeling (GDO).

Groen Doen
Groen Doen is een nieuw arrangement van NME-centrum Mar en Klif, Heempark Heeg en de gemeenten Sudwest Fryslân, Gaasterlân-Sleat en Lemsterland met steun en medewerking van het Akkoart fan Earnewâld. De nieuwe werkwijze wordt betaald door cofinanciering van de rijksoverheid (Agentschap.nl) en bijdragen van de drie gemeenten. Nieuw is onder meer dat basisscholen in de gemeenten een abonnement kunnen nemen op Groen Doen. Voor drie euro per leerling maken ze het hele schooljaar onbeperkt gebruik van het uiteenlopende aanbod. Nieuw is ook een samenwerking met de openbare bibliotheken in de regio.

In de regio zijn verschillende organisaties met 'groene' activiteiten en lesmaterialen voor het onderwijs. Groen Doen brengt het aanbod van deze verschillende partners bij elkaar. De aanbieders zijn naast NME-centrum Mar en Klif en Heempark Heeg ook Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, Wetterskip Fryslân, IVN, It Fryske Gea, Landschapsbeheer Friesland, de Nederlandse Visserijbond en Agrarische Natuurverenigingen.

Regionaal doen - provinciaal leren
Met de cofinanciering van Agentschap.nl (onderdeel ministerie EL&I) en de eigen middelen worden verschillende ambities gecombineerd: gemeenten in Zuidwest-Friesland gaan aan de slag met de regionale invulling van het zgn. NME-arrangement. Ervaringen, resultaten, successen en leerpunten worden gedeeld, zodat ook elders in de provincie Fryslân gebruik wordt gemaakt van de expertise die in de drie gemeenten wordt opgedaan. Doel is om daarmee ook in andere delen van Fryslân de NME-structuur te verstevigen en zo het Akkoart fan Earnewâld in de provincie uit te rollen.

De focus ligt op de regionale uitvoering in drie genoemde gemeenten (samen goed voor 1/6 van alle basisschoolleerlingen in de provincie). Door deze ervaringen, resultaten en successen in Zuidwest-Friesland, maar ook in het gebied van NME De Klyster (Noordoost-Fryslân) en elders actief aan te bieden en te delen, worden ook gemeenten en organisaties die nu niks of nauwelijks iets aan NME doen voorzien van argumenten om mee te gaan in de provinciale uitrol. Het concept van de nieuwe NME-infrastructuur in Zuidwest-Friesland is zo gemaakt dat het vrij makkelijk op te schalen is in de andere Friese regio's.

Voor meer informatie kunt u terecht bij: Kees Terwisscha van Scheltinga (LBF), tel: 06 - 46011200 of Vincent van der Veen (IVN), tel: 06 - 11451453.