Projecten

Boeren in Zuidoost-Friesland krijgen extra mogelijkheden om het landschap op en rondom hun bedrijf te versterken. Vanuit een nieuwe provinciale subsidieregeling komt geld beschikbaar voor het herstellen en aanleggen van landschapselementen in een zone van vijf kilometer rondom de Natura 2000-gebieden in de regio.

Voor vijftig agrariërs is er binnen het pilot project BKAN (Basiskwaliteit Agrarische Natuur) geld beschikbaar voor het opstellen van een bedrijfsnatuurplan en het uitvoeren van maatregelen. Aan deze pilot werken we de komende twee jaar samen met agrarisch collectief It Lege Midden, Akkrumer Goedland, Leechlân Grou-Warten en Hogeschool Van Hall Larenstein om meer biodiversiteit in het Friese veenweidegebied terug te krijgen.  

Vaststellen van gidssoorten
We gaan eerst kijken welke planten en dieren van oudsher in het gebied thuishoren, dat zijn de zogenaamde gidssoorten uit de rapportage Basiskwaliteit Natuur en Landschap. Deze soorten staan centraal in deze pilot omdat ze iets vertellen over de kwaliteit van het landschap. Door het land zo in te richten dat soorten zoals de echte koekoeksbloem en het oranjetipje (scrol voor hun paspoorten naar beneden) weer betere leefomstandigheden krijgen, willen we hun aanwezigheid vermeerderen en de biodiversiteit versterken.

Bedrijfsnatuurplan op maat
Samen met maar liefst 50 agrariërs gaan we per bedrijf een bedrijfsnatuurplan opstellen. Daarin wordt concreet gemaakt welke maatregelen passen bij het bedrijf, wat de kosten daarvan zijn en welke vergoedingen en financiële compensatiemogelijkheden er beschikbaar zijn. Zo weet elke agrariër precies wat deelname betekent voor zowel de natuur als voor zijn of haar bedrijfsvoering.

Iedereen kan meedoen 
Niet alleen boeren, maar ook bewoners, gemeenten en terreinbeherende organisaties worden betrokken in het project om te kijken wat zij kunnen doen om een bijdrage te leveren aan de Basiskwaliteit Natuur in hun omgeving. Landschapsbeheer Friesland gaat allerlei verschillende activiteiten organiseren om bewoners en andere partijen bij het project te betrekken.

Projectpartners
Agrarisch collectief It Lege Midden is hoofdaannemer van het pilot project en werkt samen met Landschapsbeheer Friesland, Akkrumer Goedland, Leechlân Grou-Warten en Hogeschool Van Hall Larenstein.

Deelnemen
De komende periode gaan we met geinteresseerde agrariërs in gesprek over deelname. Meer te weten over de mogelijkheden? Neem dan contact op via info@itlegemidden.nl. De gebiedscoördinatoren kunnen je meer over de mogelijkheden vertellen.

Volgens de Friese Bomen- en bossenstrategie moet er in 2030 bijna 7.000 hectare extra bos en natte natuur in Fryslân zijn aangelegd. In samenwerking met lokale mienskippen en grondeigenaren moeten duizenden extra bomen de komende jaren een geschikte plek in Fryslân vinden. Daartoe heeft de provinsje Fryslân Landschapsbeheer Friesland opdracht gegeven om een Bomenloket te starten.  

Ben jij ook zo begaan met ús Fryske lânskip? En zou je iets willen doen op jouw eigen grond of in je dorp? Weet dan dat Landschapsbeheer Friesland een nieuw project is gestart om landschapselementen - passend bij de regio - te herstellen. Denk aan houtwallen en elzensingels, dobben en natuurvriendelijke oevers.  

Het Friese landschap bestaat van oudsher uit verschillende groene en blauwe landschapselementen die passen bij hun regio. Denk aan weilanden met houtwallen rondom of kruidenrijk greppelland. Afgelopen decennia zijn heel wat van die landschapselementen verdwenen en daarmee verdwijnt ook de streekeigenheid en een deel van de biodiversiteit in de verschillende Friese plattelandsregio’s.

In het LIFE All4Biodiversity programma heeft Landschapsbeheer Friesland in opdracht van de provinsje Fryslân meegewerkt aan het verhogen van de kwaliteit van Natura 2000-gebieden. Landschapsbeheer Friesland was betrokken bij een pilot op de Waddeneilanden.

Heb jij interesse om mee te doen aan onze projecten? Landschapsbeheer Friesland initieert regelmatig erfbeplantings- en landinrichtingsprojecten. Ook werken we met andere partijen samen om bomen en hagen op de juiste plekken in het Friese cultuurlandschap aan te planten of om bijvoorbeeld greppels en poelen te herstellen.

Landschapsbeheer Friesland werkt samen met BoerenNatuur Fryslân en een aantal andere partners aan het versnellen van het biodiversiteitsherstel in onze provincie door de uitvoering van het project ‘Aanvalsplan Landschapselementen’, dat onderdeel is van het landelijke Deltaplan Biodiversiteitsherstel.

Het Deltaplan Biodiversiteitsherstel is een gezamenlijke beweging waarin natuurorganisaties, boeren, burgers, kennisinstellingen, overheden en bedrijven intensief samenwerken om biodiversiteitsverlies in Nederland in 2030 om te buigen naar herstel.

Dit is een urgente zaak want momenteel is de Nederlandse biodiversiteit een van de meest bedreigde in Europa. Slechts 15% van de inheemse planten- en diersoorten die Nederland in 1900 kende, is nog over.

In 2019 is de stichting Deltaplan Biodiversiteitsherstel opgericht om te bouwen aan een brede maatschappelijke beweging, waarin allerlei verschillende partijen samenwerken aan biodiversiteitsherstel in eigen omgeving. Tegelijkertijd werkt de stichting aan het stimuleren van een systeemverandering naar een samenleving waarin het belang en de waarde van biodiversiteit voor iedereen vanzelfsprekend is.

Daarnaast is er een groot Europees gefinancierd project op poten gezet: LIFE-IP All for Biodiversity. Hierin wordt het concept van gebiedsgerichte samenwerking voor biodiversiteitsherstel verder ontwikkeld en toegepast.

Ook Landschapsbeheer Friesland heeft zich aangesloten bij het Deltaplan Biodiversiteitsherstel om het herstel van biodiversiteit in Fryslân te versnellen: zo zijn wij betrokken bij de uitvoering van het deelproject ‘Aanvalsplan Landschapselementen’. Dit project voeren wij uit samen met BoerenNatuur Fryslân, de agrarisch collectieven Súdwestkust, Waadrâne, It Lege Midden, Boeren Natuur Westergo, Stichting Heg&Landschap en Woudstra’s Pleats.

Samen werven we agrarische ondernemers en particulieren in het buitengebied, die bereid zijn landschapselementen aan te leggen en deze voor minimaal 10 jaar in stand te houden. Geïnteresseerden konden zich inschrijven voor de volgende landschapselementen: voederhagen, struweelhagen, struweelranden, erfbeplanting, solitaire bomen en/of boomweiden. Deelnemers kregen begeleiding vanuit onze organisaties, zo maakte Landschapsbeheer Friesland ontwerpplannen voor de adressen die erfbeplanting wensten. Verder werd het plantgoed kosteloos geleverd.

Eind 2025 en begin 2026 zijn er in Akkrum twee distributiemomenten van plantgoed geweest.  

Alleen al op die momenten is er uitgegeven:
* 29,4 kilometer aan voeder- en struweelhagen
* 961 hoogstam fruit- en notenbomen
* 1.211 hoge solitaire bomen

Het is aan de deelnemers om het plantgoed en de bomen conform de door BoerenNatuur Fryslân of Landschapsbeheer Friesland opgestelde plannen aan te planten.

Nieuwe deelnemers gezocht

We zijn blij te melden dat het project in het plantseizoen 2026-2027 een vervolg krijgt, zodat nog meer Friezen voederhagen, struweelhagen, struweelranden, erfbeplanting, solitaire bomen en/of boomweiden kunnen aanleggen. Lees meer over deze subsidieregeling op de website van BoerenNatuur Fryslân

Wil je meedoen? Vul dan het formulier in!

Samen met ELAN Zuidoost-Friesland en Werkend Landschap ontwikkelt Landschapsbeheer Friesland een kwaliteitsgids voor de Zuidelijke Friese Wouden. De kwaliteitsgids komt zowel in digitale als gedrukte vorm beschikbaar en verschijnt daarnaast ook als zakboek, specifiek voor agrariërs.

Momenteel werken we met agrarisch collectief Noardlike Fryske Wâlden aan een verkenning van de Groenblauwe Dooradering in de Friese wouden. 

Kruidenrijk greppelland dient meerdere doelen. Het is niet alleen prachtig cultuurhistorisch erfgoed, het zorgt er ook voor dat wij ons kunnen aanpassen op het veranderende klimaat en nog zoveel meer. De hoogste tijd om greppelland een nieuwe toekomst in ons landschap te geven!     

Binnen het project Herstel Agrarisch Cultuurlandschap – Fryslân (HAC-F) werken we samen met de zeven Friese agrarische collectieven aan het herstel van het cultuurlandschap. Deelnemers aan het project zijn zowel agrariërs als particuliere grondbezitters. In het project worden historische erven, greppels, opvaarten en sloten en kruinige percelen, die eeuwenlang onderdeel uitmaakten van het Friese platteland, hersteld of aangelegd. Hiermee versterken we de biodiversiteit en dragen we bij aan een toekomstbestendig platteland. Inmiddels zijn bij 80 deelnemers maatregelen uitgevoerd.

Met het project Beammen foar Elkenien planten wij samen met de Friese Milieu Federatie 92.000 bomen op grond van Friese grondeigenaren. Dit heeft als doel om het landschap van Friesland te versterken. De nieuwe aanplant bestaat vooral uit streekeigen bomen en struiken die optimaal bijdragen aan het herstel van de biodiversiteit. Door meer jonge bomen te planten vergroten we de CO₂-opname en wordt ons landschap groener, mooier, meer divers én koeler. Ruim 300 grondeigenaren hebben zich tot nu toe aangemeld. Een deel van de bomen is het afgelopen plantseizoen (2022.2023) geplant. De rest volgt eind 2023. 

Lees meer over dit project op de website van de Friese Mileu Federatie.

In het coulisselandschap van de Noardlike Fryske Wâlden in Achtkarspelen doen we mee aan het project Boeren tussen Boomwallen. Dit project is een initiatief van de Vereniging Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer Achtkarspelen (VANLA), en de vereniging Noardlike Fryske Wâlden (NFW).

Vanuit de Regiodeal Natuur Inclusieve Landbouw (NIL) Noord-Nederland - Friese Kleiweide en mede ondersteund door het Herstelprogramma Biodiversiteit Fryslân is Landschapsbeheer Friesland samen met BoerenNatuur Fryslân, Kening, Altenburg & Wymenga, Werkend Landschap en Van Hall Larenstein én het gebied zelf begin 2024 aan de slag gegaan met het project 'Mei it ferline foarút op'e klaai'. Het doel is om het biodiverse cultuurlandschap van de kleiweide te versterken door ecologische verbindingen en kruidenrijke weiden te stimuleren.

Het Friese agrarisch cultuurlandschap bestaat uit landschapselementen zoals bijvoorbeeld houtwallen, sloten en dijken. Afgelopen decennia zijn heel wat landschapselementen achteruitgegaan waarmee de streekeigenheid van de Friese plattelandsregio’s verdwijnt. Historische landschapselementen kunnen de biodiversiteit verbeteren en ook worden ingezet voor toekomstbestendige oplossingen op het gebied van bijvoorbeeld waterberging en CO2-opslag. Hiermee kunnen deze elementen een grote bijdrage leveren aan een duurzame agrarische bedrijfsvoering. Vanuit Landschapsbeheer Friesland werken we samen met de agrarische collectieven, agrariërs en particulieren aan het herstel van deze cultuurlandschappen. Lees verder om te zien wat wij voor boeren en andere grondeigenaren kunnen betekenen.

LandschappenNL (toen Landschapsbeheer Nederland) is in 2010 gestart met het Meetnet Agrarisch Cultuurlandschap, ook wel MAC genoemd. Binnen het MAC wordt steekproefsgewijs het agrarisch cultuurlandschap geïnventariseerd om veranderingen in dit landschap op elementniveau te volgen.

Van maart 2018 tot en met december 2022 werkte Landschapsbeheer Friesland en de Agrarische Collectieven ELAN, Noardlike Fryske Wâlden, Waddenvogels en It Lege Midden samen aan het herstel van de landschapselementen in het leefgebied Droge Dooradering oftewel het coulisselandschap. In totaal is 100 kilometer houtwallen en elzensingels hersteld, waarvan 18 kilometern nieuw aangelegd, en zijn er 37 poelen en 12 hectare bosjes hersteld.

Bent u weleens in het gebied rond het dorp Oranjewoud geweest? Dit landschap is prachtig en heeft veel bijzondere landschapselementen. Oude landgoederen met bossen afgewisseld met open ‘kamers’ en daarnaast veel grasland omzoomd door opgaande singels en wallen. Landschapsbeheer Friesland heeft het gebied in kaart gebracht in opdracht van de landinrichtingscommissie. Dit vormde een goede basis voor verkenningen hoe het onderhoud van het gebied het beste verzekerd kan worden. De gemeente Heerenveen nam samen met de provincie het voortouw een fonds op te richten dat de landschapselementen in beheer heeft.

De Centrale As is de nieuw aangelegde weg die van Dokkum langs Damwoude, Zwaagwesteinde, Veenwouden,  Hurdegaryp en Burgum naar Nijega loopt. Het is een vierbaans autoweg door het Nationaal Landschap de Noardlike Fryske Wâlden die voor ongeveer twee derde deel een nieuw tracé heeft gekregen. Landschapsbeheer Friesland adviseerde de provincie bij de inpassing van de nieuwe weg waarbij herkenbaarheid en behoud van kernkwaliteiten voor landschap leidend waren.