Het Friese landschap bestaat van oudsher uit verschillende groene en blauwe landschapselementen die passen bij hun regio. Denk aan weilanden met houtwallen rondom of kruidenrijk greppelland. Afgelopen decennia zijn heel wat van die landschapselementen verdwenen en daarmee verdwijnt ook de streekeigenheid en een deel van de biodiversiteit in de verschillende Friese plattelandsregio’s.

Landschapselementen dienen meerdere doelen
Landschapsbeheer Friesland zet zich in om historische landschapselementen weer terug te brengen op de plekken waar ze horen. Dat is niet alleen mooi om te zien; elementen als houtwallen, sloten en kruidenrijk greppelland verbeteren ook de soortenrijkdom in het landschap én helpen mee om uitdagingen als waterberging en CO2-opslag het hoofd te bieden. Groene en blauwe (natte) landschapselementen gaan dus een belangrijke bijdrage leveren aan een duurzame agrarische bedrijfsvoering.

Nieuw herstelproject
Landschapsbeheer Friesland is in juni 2026 gestart met een nieuw groot herstelproject Groen Blauwe Dooradering Landbouwgrond - waarin we samen met de zeven agrarische collectieven, agrariërs en gemeenten werken aan het herstel van landschapselementen die horen bij onze cultuurlandschappen. In totaal is er bijna 2,5 miljoen euro beschikbaar voor twaalf verschillende niet-productieve maatregelen die vóór 28 juni 2028 op landbouwgrond worden uitgevoerd.  

Dochst mei?
Voor de uitvoering van het project zoeken wij agrariërs die de historische landschapselementen op hun erf en/of land willen herstellen of aanleggen. Een belangrijke voorwaarde om mee te kunnen doen is dat de grond een agrarische bestemming heeft en dat je als agrariër over een BRS nummer beschikt. Particulieren die willen meedoen verwijzen wij naar het project Versterken Groenstructuren Niet Landbouwgrond. 

Vergoeding voor advies, materiaal en werkzaamheden
We hebben twaalf maatregelen ontwikkeld, die op verschillende cultuurlandschappen van toepassing zijn. Voor een aantal maatregelen verzorgen wij kosteloos het inrichtingsplan en leveren we beplatingsmateriaal of zaaigoed. Voor een aantal maatregelen is er ook een onkostenvergoeding voor het uitvoeren van de werkzaamheden mogelijk. Wil je meedoen, dan kun je je direct bij Landschapsbeheer Friesland aanmelden. Je hoeft niet persé lid te zijn van een collectief. 

Voorbeeld: natuurvriendelijke oevers
Eén van de maatregelen uit dit project is 'natuurvriendelijke oevers' (nummer 12 uit het lijstje hieronder). Een aantal boeren in midden Friesland heeft al natuurvriendelijke oevers rondom hun weilanden aangelegd. Het aanleggen van een flauw talud in sloten en vaarten blijkt zeer effectief om het ecologisch functioneren van zo'n waterloop te verbeteren. Natuurvriendelijke oevers vormen een beschutte leefomgeving voor bijvoorbeeld insecten, kikkers, padden, kleine zoogdieren en vissen. Maar ook vogels hebben baat bij deze maatregel. 

Voorwaarden
In een - door de mens gevormd - cultuurlandschap is er altijd een relatie geweest tussen de bodem, de waterstand en het type landschapselement wat daar werd toegepast. Bij de herstel- of aanlegwerkzaamheden wordt rekening gehouden met deze samenhang: niet iedere maatregel kan overal. Om die reden zijn de maatregelen gebonden aan een aantal (geografische) selectiecriteria en randvoorwaarden. Bij Landschapsbeheer Friesland weten we hier alles vanaf. 

Welke maatregelen zijn er op landbouwgrond?
1. Groenstructuren in en rond dorpen
2. Aanleg van biodiverse akkerranden of graslandranden
3. Aanleg en herstel van houtige lijnelementen zoals houtwallen, singels, heggen en laanbomen
4. Aanleg en herstel drenkpoelen
5. Herstel historische boerenerven in agrarisch gebruik 
6. Herstel historische waterlopen
7. Aanleg en herstel túnwallen
8. Aanleg en herstel beplanting of omgrachting (voormalige) state-, klooster- of uithofterreinen
9. Herstel historische dijkbiotoop 
10. Herstel kruidenrijk grasland en kruinige percelen
11. Herstel historische wandelpaden
12. Aanleg natuurvriendelijke oevers

Binnenkort verschijnt er meer informatie over iedere genoemde maatregel: je kunt straks op de maatregelen hierboven klikken om daar meer over te lezen.

Financiering
Dit project valt binnen het Europese Gemeenschappelijke Landbouwbeleid (GLB) en wordt voor 43% door het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO) en voor de overige 7% door de provinsje Fryslân gefinancierd. ELFPO bevordert duurzame ontwikkelingen in de Europese landbouw en de provinsje Fryslân streeft naar een duurzame, natuurinclusieve landbouw: een landbouw die grondgebonden en circulair is, bijdraagt aan het herstel van biodiversiteit, maatschappelijk draagvlak heeft én, niet in de laatste plaats, duurzaam economisch renderend is. Landschapsbeheer Friesland is penvoerder en uitvoerder van het project, maar werkt nauw samen met de zeven agrarische collectieven in Friesland. 

Meer informatie en aanmelden
Wil je meer informatie over de maatregelen? Neem contact met ons op of met het agrarisch collectief in jouw regio.