Vandaag presenteerden projectleiders Dennis Worst van Landschapsbeheer Friesland en Marion Brongers van Altenburg & Wymenga Ecologisch Onderzoek, het rapport ‘Naar een Friese BKNL’ aan opdrachtgever Provinsje Fryslân.
Wat is Basiskwaliteit Natuur en Landschap?
Het huidige Nederlandse beleid richt zich voornamelijk op het herstel van natuur in natuurgebieden. Echter, door versnippering, vermesting en verdroging is ook de biodiversiteit buiten natuurgebieden sterk achteruitgegaan. Voor een gezonde leefomgeving en een veerkrachtige natuur is het daarom cruciaal dat de Basiskwaliteit Natuur (BKN) in het landelijk en stedelijk gebied op orde wordt gebracht. Het doel van Basiskwaliteit Natuur is om de milieu- en landschappelijke condities te bereiken en te behouden zodat algemene inheemse soorten planten en dieren algemeen kunnen blijven of weer algemeen kunnen worden. Dit is nodig omdat veel algemene soorten zoals de pinksterbloem, kievit, haas en allerlei insectensoorten in aantal afnemen.
BKNL-uitwerking voor de Friese cultuurlandschappen
De Rijksoverheid stimuleert het werken aan de basiskwaliteit natuur in zowel stedelijk als landelijk gebied. Al meerdere provincies en steden in Nederland gebruiken Basiskwaliteit Natuur als instrument. De provinsje Fryslân gaf in 2025 aan Landschapsbeheer Friesland de opdracht om een uitwerking van de BKN uit te werken voor de Friese cultuurlandschappen, een zogenaamde Basiskwaliteit natuur én landschap (BNKL). Landschapsbeheer Friesland werkte hierbij intensief samen met Altenburg en Wymenga Ecologisch Onderzoek en Werkend Landschap, die respectievelijk de ecologische uitwerkingen en de vormgeving voor hun rekening hebben genomen.
Beslist geen saai boekwerk
Dennis Worst: “In onze Friese BKNL zie je per oercultuurlandschap hoe we betere condities voor planten, vogels, zoogdieren en insecten scheppen, hoe we landschapselementen als erven, bermen en sloten het beste beheren en hoe we die elementen met elkaar in verbinding brengen. En dankzij onze partner Werkend Landschap is dat allemaal heel mooi visueel vormgegeven, waardoor het beslist geen saai boekwerk is geworden.”
Mei It Ferline Foarút
Landschapsbeheer Friesland gebruikte in het rapport de beproefde methodiek 'Mei it Ferline Foarút'. Zo is er eerst van ieder deelgebied een beknopte ontstaansgeschiedenis geschetst, waarbij specifiek ingezoomd wordt op het landschap en de daarin voorkomende soorten tussen ca. 1900-1950. Daarna volgt de huidige staat van de deelgebieden met een omschrijving van belangrijke omgevingscondities en drukfactoren bekeken door de ogen van nu algemeen voorkomende gidssoorten. Vervolgens wordt vanuit deze basis- en geïnspireerd door het verleden - en aan de hand van de gidssoorten (dieren en planten) gekeken wat er nodig is om te werken aan een goede BKNL.
Aan de slag met BKNL
Op het provinciehuis is het rapport positief ontvangen. Sytske Rintjema: “Wij zijn goed te spreken over de kwaliteit en vormgeving van de Friese BKNL, het rapport is zeer lezenswaardig.” Na de presentatie discussieerden de aanwezigen over hoe ze BKNL kunnen toepassen in hun werk. En wat ervoor nodig is om tot maatregelen en activiteiten over te gaan. Enit Scholtens, directeur Landschapsbeheer Friesland: “Landschapsbeheer Friesland gaat de komende tijd actief aan de slag met het uitrollen van BKN in Friesland. BKN is een ideale kapstok om allerlei initiatieven en ontwikkelingen te verbinden. We willen daar in samenwerking met overheden, burgers, bedrijven en landeigenaren een succes van maken. Zo gaan we landschapscafé ’s organiseren om de Fryske mienskip te stimuleren zelf met basiskwaliteit natuur aan de slag te gaan. Ook willen wij onze kennis over dit onderwerp graag inzetten voor Friese gemeenten die aan de slag willen met BKN. Want het is urgent om algemene soorten niet op de rode lijst te laten eindigen.
Meer informatie
Meer weten over de Friese BKNL?
- Download het eindrapport
- Download de werkwijze
De eindproducten worden ook nog gepresenteerd op de websites ‘Staat van Fryslân’, waar Friese onderzoeksrapporten zijn te vinden en op LIFE All4Biodiversity | Fryslan, waarop Friese projecten in het kader van All4Biodiversity worden toegelicht.
Het rapport op deze website is vanwege de grootte gecomprimeerd, waardoor afbeeldingen niet goed leesbaar zijn. Stuur een mail naar info@landschapsbeheerfriesland.nl als je het origineel wilt ontvangen per we-transfer. Of bekijk het rapport op de website: Met het Verleden Vooruit.
